Bruine ratten of riool ratten hebben over het algemeen een grijsbruine of rossige vacht. Er is echter een grote variatie in kleuren tot wit (albino) toe. Ratten zijn stevig gebouwd en hebben een vrij stompe snuit, een dichte vacht en duidelijk zichtbare oren. De vrijwel onbehaarde dikke staart van ratten (ca. 20 cm) is korter dan het lichaam (ca 25 - 30 cm). Het gewicht van volwassen bruine ratten is gemiddeld 400 - 500 gram.
Bruine ratten komen zeer algemeen voor. Het zijn zogenaamde "cultuurvolgers", omdat ze zich uitstekend kunnen aanpassen aan de mens. Ratten zijn goede zwemmers en gravers en voelen zich thuis in riolen, op stortplaatsen, in en om maïsvelden enz… Bruine ratten zijn alleseters en zijn daarom overal te vinden waar een groot voedselaanbod is, bij voorkeur in een vochtige omgeving. Het bestrijden van ratten is dus een must! De ontwikkeling van bruine ratten is vrij snel; de vrouwtjes zijn na ca. 3 maanden geslachtsrijp en kunnen tot wel 15 worpen van 5 - 10 jongen ter wereld brengen. De gemiddelde levensduur van ratten in het veld is ongeveer 1 jaar.
De bruine ratten geven, zoals boven beschreven, er de voorkeur aan om zich in de directe nabijheid van de mens en zijn gebouwen, voorraden en afval op te houden. In waterrijke gebieden kunnen ratten overbrenger zijn van de Ziekte van Weil en ook in de intensieve veehouderij kunnen ze diverse ziekten overbrengen. Ratten vervuilen en beschadigen voorraden en kunnen door hun knaagdrift (o.m. aan kabels) kortsluiting veroorzaken. Het bestrijden van ratten is dus een must! Bruine ratten in de directe omgeving van de mens zijn dan ook ongewenst.
Door goede bouwkundige voorzieningen, zoals goed sluitende deuren, smalle ventilatieroosters enz., kan men ratten buiten houden. Ook een goede hygiëne (opslag en verwijderen van afval, nette opslag van producten, periodiek schoonmaken van ruimten, e.d.) is van belang om de aanwezigheid van ratten tegen te gaan.
Zwarte ratten zijn blauwgrijs tot zwart van kleur. De buik is lichter van kleur, zelfs tot geelwit. Er komen kleurvariëteiten voor (Alexandrijnse rat). Zwarte ratten zijn slank gebouwd met een vrij spitse snuit met grote ogen en oren. De staart van zwarte ratten is duidelijk langer (20 - 25 cm) dan het lichaam (15 - 23 cm). Het gewicht van volwassen zwarte ratten is gemiddeld 150 - 250 gram.
Zwarte ratten komen nog vrij algemeen voor. Het zijn uitstekende klimmers, waardoor men ze veelal hoog in gebouwen aantreft. Zwarte ratten voeden zich met vele producten, met een voorkeur voor granen, zaden en vruchten. De ontwikkeling van zwarte ratten is vrij snel; de vrouwtjes zijn na ca. 3 maanden geslachtsrijp en kunnen in een periode van 2 jaar ca. 10 worpen van 6 - 10 jongen voortbrengen. De gemiddelde levensduur van zwarte ratten is ca. 2 jaar.
Zwarte ratten zijn al vele eeuwen in ons land aanwezig (was in de Middeleeuwen overbrenger van de pest). Deze ratten komen voornamelijk voor in gebouwen (ook in dierverblijfplaatsen), aan boord van schepen en in de havengebieden. Ze vervuilen en beschadigen voorraden en materialen.
Door goede bouwkundige voorzieningen, zoals goed sluitende deuren, smalle ventilatieopeningen, enz. kan men ratten buiten houden. Ook een goede hygiëne (opslag en verwijdering van afval, nette opslag van producten, periodiek schoonmaken van ruimten, e.d.) is van belang om de aanwezigheid van ratten tegen te gaan. In combinatie met bovenstaande is een juist afgestemd bestrijdingsplan noodzaak.